ΑΙΣΧΥΛΟΥ ΤΡΑΓΩΙΔΙΑΙ

ΟΡΕΣΤΕΙΑ: ΧΟΗΦΟΡΟΙ

«Δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ κόσμῳ ποιητὴς ὑψιπετέστερος, οὐδὲ γλῶσσα πλουσιωτέρα καὶ τολμηροτέρα τῆς Αἰσχυλείου» (Μιστριώτης Γ. (1904), Εἰσαγωγαὶ εἰς τὰς τραγῳδίας τοῦ Σοφοκλέους μετὰ προλόγου περὶ τῆς γλώσσης καὶ τῶν χαρακτήρων τῶν Ἑλλήνων, ἐν Ἀθήναις: Ἐκ τοῦ Τυπογραφείου Π. Δ. Σακελλαρίου, σελ.10.)  ἔγραψεν ὁ ἀοίδιμος Γεώργιος Μιστριώτης καὶ ἀληθῶς ἡ γνώμη αὕτη τοῦ σοφοῦ τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων καθηγητοῦ ἰσχύει κατὰ πάντα.

Κατὰ τὴν διδασκαλίαν τοῦ μαθήματος θὰ ἐξετασθῶσιν αἱ περὶ τοῦ βίου τοῦ μεγάλου τραγικοῦ ἀρχαῖαι μαρτυρίαι, ὧν ἡ ἀξιοπιστία θὰ ἐξελεγχθῇ  καὶ πρὸς τούτῳ θὰ ἐλεγχθῶσιν κρίσεις ἀρχαίων τε καὶ νέων περὶ τοῦ ἔργου αὐτοῦ.

Ἔτι δὲ θὰ ἐξετασθῇ ὁ μῦθος τοῦ δράματος ὡς παραδίδεται ἐν τοῖς πρὸ τοῦ Αἰσχύλου ποιηταῖς, οἷον παρ᾿ Ὁμήρῳ τε Ἡσιόδῳ, Πινδάρῳ καὶ ἄλλοις, καὶ πρὸς τούτοις θὰ συγκριθῇ πρὸς τῇ τοῦ Σοφοκλέους Ἡλέκτρᾳ καὶ τῇ τοῦ Εὐριπίδου.

Εἰδικώτερον προσκρούοντες ἐν τῇ διδασκαλίᾳ εἰς παντοῖα ἑρμηνευτικὰ καὶ μεταφραστικὰ ζητήματα τοῦ κειμένου θὰ ἔχωμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ σχολιάσωμεν ἀναλυτικῶς οὐ μόνον τὰς ἑκάστοτε προταθείσας ἑρμηνείας ἀλλὰ ἅμα καὶ νὰ ἐλέγξωμεν κριτικῶς μεταφραστικὰς ἐκλογάς.

Δὲν ἀπαιτεῖται ἰδιαιτέρα γνῶσις τοῦ ἀρχαίου Ἑλληνικοῦ λόγου, τὸ κείμενον θὰ ἑρμηνεύηται ἐνδελεχῶς κατὰ τὴν διδασκαλίαν. Διὰ τοῦ μαθήματος θὰ ὀξυνθῇ τό τε γλωσσικὸν αἰσθητήριον τῶν διδασκομένων καὶ ἡ κριτικὴ αὐτῶν σκέψις ἐκ τῆς ἑρμηνείας τῶν πεπυργωμένων σεμνῶν ῥημάτων τοῦ μεγάλου τραγικοῦ.

Ἅμα τῇ λήξει τῶν μαθημάτων ὁ ἀκροατὴς θὰ ἔχῃ γνῶσιν τῶν κυριωτέρων ἑρμηνευτικῶν προβλημάτων τῆς τραγῳδίας ταύτης καὶ θὰ εἶνε ἱκανὸς νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῆς ἑαυτοῦ φιλολογικῆς ἑρμηνείας τοῦ δράματος.

 Ἐνδεικτικὴ βιβλιογραφία:

Κριτικαὶ τοῦ αἰσχυλείου κειμένου ἐκδόσεις: 

Dindorf W. C. (MDCCCXXXII), Tragoediae superstites et deperditarum fragmenta, ex recensione G. Dindorfii, Oxonii: E Τypographeo Αcademico

Murray G. (1964), Aeschyli: Septem Quae Supersunt Tragoedias recensuit Gilbertus Murray, Oxonii: E Typographeo Clarendoniano

Page D. L. (1972) Aeschyli: Septem Quae Supersunt Tragoedias, Oxonii: Oxford University Press

Wecklein N. (1910), Αἰσχύλου δράματα σῳζόμενα καὶ ἀπολωλότων ἀποσπάσματα μετὰ ἐξηγητικῶν καὶ κριτικῶν σημειώσεων τῇ συνεργασίᾳ Εὐγενίου Ἰ. Ζωμαρίδου, Ζωγράφειος Ἑλληνικὴ Βιβλιοθήκη,  τόμος Γ΄ Ὀρέστεια,  ἐν Λειψίᾳ: Τύποις Γ. Κρευσιγγίου

Werner, O. (1969), Aischylos: Tragödien und Fragmente, München: Heimeran

West, M. L. (1998²), Aeschyli Tragoediae: cum incerti poetae Prometheo, Stuttgart: B. G. Teubner

Μεταφράσεις:

Ἀποστολίδης Π. Δ. (2006), Αἰσχύλου Χοηφόροι, Ἀθήνα: Στιγμή

Γρυπάρης Ἰ. Ν. (1911), Αἰσχύλου Ὀρέστεια: Χοηφόροι,  ἐν Ἀθήναις: Ἐκδοτικὸς Οἶκος Γεωργίου Φέξη

Γρυπάρης Ν. (1942), Οἱ τραγῳδίες τοῦ Αἰσχύλου, Ἀθήνα: Βιβλιοπωλεῖον τῆς «Ἑστίας» Ἰ. & Δ. Κολλάρου καὶ Σ^ιας Α.Ε.

Δούκας Ν. (1839), Αἰσχύλος: Παραφρασθείς, σχολιασθείς τε, καὶ ἐκδοθεὶς ὑπὸ Νεοφύτου Δούκα εἰς τόμους δύο, ἐν Αἰγίνῃ: ἐκ τῆς Τυπογραφίας Ἀνδρέου Κορομηλᾶ

Ζούλας Ἀ. Χ. (2007) Αἰσχύλου Τραγῳδίαι – Ὀρέστεια: Χοηφόροι, Ἀθήνα: Ἰδιωτικὴ Ἔκδοσις

Μαυρόπουλος Θ. Γ. (2007),  Αἰσχύλος: Χοηφόροι, Θεσσαλονίκη: Ζῆτρος

Μπαζάκου – Μαραγκουδάκη Στ. (1996), Αἰσχύλου Ὀρέστεια: Χοηφόροι, Ἀθήνα: Dian

Μύρης Κ. Χ. (1989), Αἰσχύλου Ὀρέστεια: Ἀγαμέμνων, Χοηφόροι, Εὐμενίδες,  Ἀθήνα: Βιβλιοπωλεῖον τῆς «Ἑστίας»

Γενικὴ βιβλιογραφία:

Γκαστῆ Ἑ. (2021), Αἰσχύλου Χοηφόροι: Πρόταση ἀνάγνωσης, Ἀθήνα: Καρδαμίτσας

Easterling Ρ. E. καὶ Knox Β. Μ. W. (1990), Ἱστορία τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς λογοτεχνίας, μτφρ: Ν. Κονομῆς, Χ. Γρίμπα καὶ Μ. Κονομῆ, Αθήνα: Παπαδήμας

Ζάκας Ἰ. Ἀ. (1890), Κριτικαὶ καὶ ἑρμηνευτικαὶ παρατηρήσεις εἰς Αἰσχύλον, Σοφοκλέα, Λυσίαν, Πλάτωνα, Λυκοῦργον καὶ Δημοσθένην, Μέρος Α΄ Αἰσχύλος, ἐν Ἀθήναις: Τύποις Ἀληθείας

Garvie A. F. (1986), Aeschylus, Choephori, Oxford: Clarendon Press

Lesky A. (1981⁵), Ἱστορία τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς λογοτεχνίας, μτφρ. Ἀ. Τσοπανάκης, Θεσσαλονίκη: Ἀδελφοὶ Κυριακίδη

Lossau M. J. (2009), Αἰσχύλος, μτφρ: Νικ. Π. Μπεζαντάκος, Ἀθήνα: Καρδαμίτσας

Μιστριώτης Γ. (1894), Ἑλληνικὴ Γραμματολογία : Ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι τῆς ὑπὸ τῶν Τούρκων Ἁλώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τόμ. Α΄ ἐν Ἀθήναις: Ἐκ τοῦ Τυπογραφείου Π. Δ. Σακελλαρίου

Μαρκαντωνᾶτος Γ. Ἀ. (͵ΒΚΕ΄), Εἰσαγωγὴ στὴν Ἀρχαία Τραγωδία: Στὶς ρίζες τῆς τραγωδίας – Περιεχόμενο καὶ μορφή – Πότε, ποῦ καὶ πῶς διδάσκονταν οἱ τραγωδίες – Οἱ τρεῖς μεγάλοι Ἀθηναῖοι τραγικοί, β΄ ἀναθεωρημένη ἔκδοση, ἐν Ἀνθούσῃ Μεσσηνίας: Ἐκδόσεις Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητροπούλου

Montanari F. (2017²), Ἱστορία τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς λογοτεχνίας: Ἀπὸ τὸν 8^ο αἰ. π.Χ. ἕως τὸν 6^ο αἰ. μ.Χ., μτφρ: Σ. Κουτράκη, Δ. Κουκουζίκα καὶ Κ. Σιββᾶ, ἐπιμ. Δ. Ι. Ἰακὼβ καὶ Ἀ. Ῥεγκάκου, Θεσσαλονίκη: University Studio Press.

Murray G. (1993), Αἰσχύλος, ὁ Δημιουργὸς τῆς τραγῳδίας, μτφρ: Βασίλειος Γ. Μανδηλαρᾶς, Ἀθῆναι: Καρδαμίτσας

Romilly J. De (1988), Ἀρχαία ἑλληνικὴ γραμματολογία,  μτφρ: Θ. Χριστοπούλου-Μικρογιαννάκη, Ἀθήνα: Καρδαμίτσα

West, M. L. (1990), Studies in Aeschylus, Stuttgart: B. G. Teubner

Λεξικά:

Diccionario Griego-Español. Redactado bajo la dir. de Francisco R. Adrados. Consejo Superior de Investigaciones Cientificas. Madrid: 1980-.

Βερναρδάκη Γ. Ν. Λεξικὸν Ἑρμηνευτικὸν τῶν Ἐνδοξοτάτων Ἑλλήνων Ποιητῶν καὶ Συγγραφέων Ἐν ᾧ περιέχεται ἑρμηνεία μὲν πάσης δυσκόλου λέξεως καὶ φράσεως, πάσης δυσερμηνεύτου συντάξεως, καὶ δὴ καὶ πάντων τῶν δυσκολωτάτων χωρίων, διασάφησις δὲ δυσχερεστάτων γραμματικῶν καὶ συντακτικῶν ζητημάτων, ἐπὶ δὲ τούτοις πάντες οἱ τύποι τῶν ἀνωμάλων ῥημάτων καὶ ὀνομάτων, Δεύτερα ἔκδοσις ηὐξημένη καὶ ἐπί τὸ βέλτιον διεσκευασμένη, Ἐν Ἀθήναις: 1918

A Greek-English lexicon. Compiled by Henry George Liddell and Robert Scott; revised and augmented throughout by Henry Stuart Jones with the assistance of Roderick McKenzie, and with the co-operation of many scholars. Oxford: 1977⁹

A Greek-English lexicon. Revised supplement, edited by P. G. W. Glare, with the assistance of A. A. Thompson. Oxford: 1996

Λεξικὸν τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης κατὰ τὸ Ἑλληνικὸν λεξικὸν τοῦ Γ. Πάπε, τῇ συμπράξει πολλῶν λογίων, συνταχθὲν καὶ συμπληρωθέν ἐκ τῶν Ἑλληνικῶν λεξικῶν Ἑρρίκου Στεφάνου καὶ Φραγκίσκου Πάσσοβ. Ἐκδίδοται ἐπιμελείᾳ καὶ δαπάνῃ Ἀθανασίου Ἀ. Σακελλαρίου. Tόμ. Α ́- Γ΄, Ἐν Ἀθήναις: 1898⁵

Μέγα Λεξικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης Ἀνέστη Κωνσταντινίδου, Ἐν Αθήναις, 1901-6.

Συμπλήρωμα τοῦ Μεγάλου Λεξικοῦ τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης Henry G. Liddell καὶ Robert Scott σχεδιασθὲν ὑπὸ Γεωργούλη Κ. Δ. συνταχθὲν δὲ ὑπὸ ὁμαδος φιλολόγων, ἐπιστασίᾳ Γεωργούντζου Π. Κ., Ἀθήναι, 1972